F4 — Yazma: ADR, RFC, Postmortem#
"Yazılmayan bir karar, altı ay sonra kimsenin niçinini hatırlamadığı bir gizemdir."
Blok: F — Karar · Süre: ~10 saat · Ön koşul: E3
🎯 Bu modülü bitirdiğinde#
- Bir mimari kararı bir ADR (Architecture Decision Record) olarak yazarsın.
- Bir öneriyi bir RFC ile tartışmaya açar, itirazları önceden karşılarsın.
- Bir postmortem'i suçlamasız ve eyleme dönük biçimde yazarsın.
🧠 Niye bu, niye şimdi#
E3'te bir postmortem yazdın; F4 yazmayı bir karar aracı olarak genişletir. L2 seviyesinde etkin olmak, çoğu zaman kod yazmak değil, bir kararı ikna edici ve izlenebilir biçimde yazmaktır. Bu modül saf okuma değil, yazma egzersizidir.
📖 Önce oku#
| Kaynak | Ne için | Süre |
|---|---|---|
20-Soft-Skills/Documentation-as-Communication.md | yazmak bir iletişim aracıdır, okuyucu odaklı | ~30 dk |
00-Culture/Documentation-Culture.md | kararı yazılı tutma kültürü | ~20 dk |
00-Culture/Blameless-Postmortem-Template.md | postmortem şablonu (E3'ten hatırla) | ~15 dk |
🔨 Teslim edilebilir egzersiz#
Bu modülün çıktısı yazılı eserdir, saf okuma değil. İki belge üret: 1. Bir ADR (Architecture Decision Record): patika boyunca verdiğin gerçek bir kararı belgele — örn. "C1'de multi-stage image niçin", "D3'te secret'i niçin şu yolla yönettim". Bölümler: bağlam → değerlendirilen seçenekler → verilen karar → sonuçları (olumlu ve olumsuz). 2. Bir postmortem'i rubrikle değerlendir: E3'te (ya da K07'de) yazdığın postmortem'i aşağıdaki rubrikle puanla, düşük eksenleri düzelt, düzeltilmiş sürümü teslim et.
Rubrik (her eksen 0–2): karar/kök-sebep netliği · değerlendirilen alternatifler · sonuçların dürüstlüğü (olumsuzlar da yazılı mı) · izlenebilir eylem maddeleri (sahip + son tarih).
✅ Kabul kriterleri#
Hepsi doğrulanmadan sonraki modüle geçme: - [ ] Bir adr-001-<konu>.md yazıldı: bağlam, en az 2 seçenek, karar ve olumsuz sonuçlar dahil - [ ] Bir postmortem yukarıdaki rubrikle puanlandı; her eksen için puan + düşük eksenlerin düzeltmesi yazılı - [ ] "Bir RFC'de en güçlü itirazı önceden nasıl karşılarsın" bir paragrafta yazıldı - [ ] ADR'deki her eylem/sonuç maddesi izlenebilir (sahip veya kaynak modül adı taşıyor)
🧪 Kendini test et#
- Bir ADR'de "değerlendirilen seçenekler" bölümü niçin "verilen karar" bölümünden daha değerlidir?
- Bir RFC'yi yayımlamadan önce en güçlü itirazı kendin yazmak niçin ikna gücünü artırır?
- Postmortem'de "olumsuz sonuçlar" bölümünü boş bırakmak niçin bir kırmızı bayraktır?
Cevaplar
1. Çünkü kararın *niçin* verildiğini ve hangi alternatiflerin niçin elendiğini gösterir; altı ay sonra "niye böyle yapmışız?" sorusunun cevabı orada. Yalnız sonuç, bağlam olmadan yeniden tartışılır — [`20-Soft-Skills/Documentation-as-Communication.md`](../../20-Soft-Skills/Documentation-as-Communication.md). 2. İtirazı okuyucudan önce sen dile getirirsen tartışma "haklı mısın" değil "hangi trade-off" eksenine kayar; savunmacı değil, güvenilir görünürsün. En sık itirazları önceden karşıla — [`00-Culture/Documentation-Culture.md`](../../00-Culture/Documentation-Culture.md). 3. Her kararın bedeli vardır; olumsuz yok demek ya dürüst değilsin ya yeterince düşünmedin demektir. Trade-off'u yazmayan doküman güven kaybettirir — [`20-Soft-Skills/Documentation-as-Communication.md`](../../20-Soft-Skills/Documentation-as-Communication.md).🆘 Takıldıysan#
| Belirti | Muhtemel sebep | Ne yap |
|---|---|---|
| ADR "şunu yaptık" listesine dönüyor | Bağlam ve alternatifler atlandı | Önce problemi ve elenen seçenekleri yaz; karar en sona gelir |
| Postmortem kişiyi suçluyor | Blameless çerçeve yok | Dili sisteme çevir (E3) — "sistem X'e izin verdi"; şablona dön |
| RFC savunmacı okunuyor | İtirazlar bastırılıyor | En güçlü itirazı kendin yaz ve yanıtla; tartışmayı trade-off'a taşı |
| Eylem maddeleri takip edilemiyor | Sahip/tarih yok | Her maddeye sahip + son tarih + izleneceği yer ekle |
💼 Portfolyo çıktısı#
Yazılmış bir ADR + bir postmortem — L2 iletişiminin en somut kanıtı.
⏭️ Sırada#
F5 — Stakeholder, "Hayır" Demek, Vendor
"Bir kararın kalitesi, onu okuyan ve karşı çıkamayanların sayısıyla ölçülür."