🗺️ Müfredat — Bloklar, Bağımlılık, Geçiş Sinyalleri#

"Sıralama teknolojiye göre değil, bağımlılığa göre kurulur. Her adımın gerekçesi: bir sonrakini anlamak için bu şart."

Bu sayfa patikanın iskeletidir: hangi modül hangi bloktadır, neyi ön koşul sayar, bir bloktan diğerine ne zaman geçilir. Blok sınırları ve bloklar arası sıra değiştirilemez. Blok içinde modül bölmek serbesttir.

Seviye ekseni araç sayısı değil, sorumluluk yarıçapıdır:

	Tanım
L0	Tanımlı sistemde tanımlı işi yapar
L1	Bir sistemin sahibidir, o sistem için çağrı alır
L2	Hangi sistemin var olması gerektiğine karar verir, "hayır" diyebilir

📋 Modül tablosu#

ID	Modül	Blok	Süre	Ön koşul
A0	Başlamadan önce: ortam, terminal, patika nasıl işler	A · L0	~6s	—
A1	Linux temeli: process, filesystem, izin, kullanıcı/grup	A · L0	~16s	A0
A2	Ağ I: TCP/IP, port, routing	A · L0	~14s	A1
A3	Ağ II: DNS → HTTP → TLS/sertifika	A · L0	~16s	A2
A4	Git temeli: commit, branch, merge, rebase, conflict	A · L0	~12s	A1
A5	Bash — iş görecek kadar kabuk	A · L0	~12s	A1, A4
A6	Bir uygulamayı elle ayağa kaldır (container YOK)	A · L0	~27s	A1, A2, A3, A4, A5
B1	Log okuma: journalctl, structured logging	B · L0	~12s	A6
B2	Metrik: Prometheus temeli, cardinality	B · L0	~12s	A6, B1
B3	İlk kırık lab — kırık VM'de arıza bulma	B · L0	~12s	B1, B2
C0	Ops için Python — otomasyon betiği yazacak kadar	C · L1	~30s	A5
C1	Container: image, katman, multi-stage, compose	C · L1	~14s	A6, B3
C2	CI: test → build → artifact → registry	C · L1	~16s	A4, C0, C1
C3	Terraform — A6'yı otomatikleştir	C · L1	~16s	A6, C1
C4	Bulut temelleri + bütçe alarmı	C · L1	~12s	C3
D1	K8s temel: Pod/Deployment/Service/Ingress — RBAC + NetworkPolicy ilk günden	D · L1	~28s	C1, C2
D2	K8s production: request/limit, probe, PDB, HPA	D · L1	~16s	D1
D3	Secret yönetimi	D · L1	~12s	D1
D4	Supply chain: tarama + imzalama — C2 pipeline'ının devamı	D · L1	~14s	C2, D1
D5	GitOps (ArgoCD) — tek uygulama	D · L1	~14s	D1, C2
E1	SLI / SLO / error budget	E · L1	~12s	B2, D2
E2	Alerting + on-call disiplini	E · L1	~12s	E1, B1
E3	Incident response + blameless postmortem	E · L1	~14s	E2
E4	Veritabanı production — özellikle restore	E · L1	~14s	A6, D2
E5	İleri kırık lab / chaos	E · L1	~12s	E3, D2
F1	Maliyet ve trade-off (FinOps)	F · L2	~10s	C4, D2
F2	Tehdit modelleme + uyum (KVKK / GDPR / SOC 2)	F · L2	~12s	D1, D4
F3	Platform, IDP, Team Topologies	F · L2	~10s	D5, F1
F4	Yazma: ADR, RFC, postmortem	F · L2	~10s	E3
F5	Stakeholder yönetimi, "hayır" demek, vendor	F · L2	~6s	F3

Toplam: 30 modül · ~423 saat · + 3 capstone (~60 saat) = ~483 saat. Blok toplamları: A 103 · B 36 · C 88 · D 84 · E 64 · F 48 · Capstone 60.

Kapı projeleri: Capstone 1 (Blok C sonu), Capstone 2 (Blok D sonu), Capstone 3 (Blok E sonu) → capstones/.

🔗 Bağımlılık grafiği (DAG — döngü yok)#

graph LR
  subgraph A["Blok A — Sezgi"]
    A0 --> A1
    A1 --> A2 --> A3
    A1 --> A4 --> A5
    A1 --> A5
    A3 --> A6
    A5 --> A6
  end
  subgraph B["Blok B — Görebilmek"]
    A6 --> B1 --> B2 --> B3
    A6 --> B2
  end
  subgraph C["Blok C — Tekrarlanabilirlik"]
    A5 --> C0 --> C2
    B3 --> C1 --> C2
    C1 --> C3 --> C4
  end
  subgraph D["Blok D — Orkestrasyon"]
    C1 --> D1
    C2 --> D1 --> D2
    D1 --> D3
    D1 --> D4
    C2 --> D4
    D1 --> D5
    C2 --> D5
  end
  subgraph E["Blok E — Sahiplik"]
    B2 --> E1
    D2 --> E1 --> E2 --> E3 --> E5
    B1 --> E2
    A6 --> E4
    D2 --> E4
    D2 --> E5
  end
  subgraph F["Blok F — Karar"]
    C4 --> F1 --> F3 --> F5
    D2 --> F1
    D1 --> F2
    D4 --> F2
    D5 --> F3
    E3 --> F4
  end

Doğrulama: Her modülün her ön koşulu kendisinden önce gelir; döngü yoktur; hiçbir modül sonraki bloğu ön koşul saymaz; A0 hiçbir şeyi ön koşul saymaz (tek giriş noktası — sıfırdan başlayan buradan girer).

🚦 Geçiş sinyalleri — takvim değil#

Blok geçişi süreyle değil, şu sorularla bağlanır. Kabul kriterlerin bu sinyalleri somutlaştırır:

Geçiş	Sinyal
A → B	Bir servisin neden ayağa kalkmadığını, dokümana bakmadan üç komutla daraltabiliyor musun?
B → C	Bir arızayı log ve metrikle kanıtladın mı, tahmin etmedin mi?
C → D	Sistemini sıfırdan, elle hiçbir şeye dokunmadan yeniden kurabiliyor musun?
D → E	Kendi kurduğun bir şey senin hatanla bozuldu ve sen geri getirdin mi?
E → F	Bir şeye "hayır" dedin ve gerekçeni yazılı savundun mu?

Bu sinyaller her blok sonunda bir sınavla somutlaşır — her soru bir modülün kabul kriterine izlenebilir, öznel "anladım" yoktur:

Blok	Sınav	Kapı
A	`block-a-intuition/STAGE-EXAM.md`	A → B
B	`block-b-visibility/STAGE-EXAM.md`	B → C
C	`block-c-reproducibility/STAGE-EXAM.md`	C → D (+ `Capstone 1`)
D	`block-d-orchestration/STAGE-EXAM.md`	D → E (+ `Capstone 2`)
E	`block-e-ownership/STAGE-EXAM.md`	E → F (+ `Capstone 3`)

Blok F bir sınavla kapanmaz — çıktısı yazıdır (ADR/RFC/postmortem) ve son iki kapı kendi kendine geçilemez (aşağıda Dürüst tavan).

🔒 En katı kural: Blok B bitmeden Blok C'ye geçilmez#

Göremediğin sistemi yönetemezsin. Karmaşıklık (container, K8s) eklemeye başlamadan önce, kurduğun sistemi görebiliyor olman gerekir. B3'ün kırık lab'ını geçmeden C0/C1'e başlama.

🧵 Güvenlik iplik olarak içeride#

Bu bir DevSecOps handbook'udur. "Önce K8s öğret, sonra ayrı bir hardening bölümü koy" yapısı, reponun kendi eleştirdiği "güvenliği sona bırakma" hatasının tekrarıdır. Bu yüzden D1 RBAC ve NetworkPolicy'siz yazılmaz; D4 ayrı bir güvenlik dersi değil, C2'de kurulan pipeline'ın devamıdır. Güvenlik bir blok değil, bloklara dağılmış bir ipliktir.

🧗 Dürüst tavan#

Son iki kapı (E, F) kendi kendine geçilemez. Seçmediğin bir arıza, sahibi olduğun bir sistem ve gerçek kullanıcı gerekir. Bu noktada yapılacak şey daha çok okumak değil: işe girmek, on-call rotasyonuna girmek, incident'e gönüllü olmak. Bu patika seni oraya kadar getirir; sonrasını üretim ortamı öğretir.

Neyin henüz eklenmediği ve niçin: NOT-YET.md. Sertifika kapıları (Blok C/D/E sonu, 3 kapı — 10 değil): Faz 6.5'te certifications/.

"Aynı sisteme üç kez dönülür: D'de nasıl çalıştığı için, E'de nasıl bozulduğu için, F'de ne kadara mal olduğu ve kimin sahiplendiği için."