📝 Blok E Sınavı — Sahiplik#
"D → E geçiş sinyali: kendi kurduğun bir şey senin hatanla bozuldu ve sen geri getirdin mi?"
Kapı: Blok E sonu (E5'ten sonra, F1'den önce) · Ön koşul: E1–E5 kabul kriterleri geçilmiş
ℹ️ Her
verify.sh'i22-Learning-Path/kökünden (bash labs/broken/…/verify.sh) çalıştır. K08 belge/erişim kontrolüyle yerelde de anlamlıdır; K07 incident belgelerini, K09 canlı cluster'ı denetler — ortam yoksaverify.shyeşil dönmez.
Blok E, "çalıştıran"dan "sahip"e geçiştir. Bu sınav sahipliğin mekaniğini ölçebilir: SLO tanımlı mı, alarm ateşleniyor mu, restore gerçekten test edildi mi. Her soru bir modülün kabul kriterine izlenebilir.
🧗 Dürüst tavan (ana metin, dipnot değil): Bu sınav sahipliğin mekaniğini kanıtlar; sahipliğin kendisini değil. Onun için seçmediğin bir arıza, sahibi olduğun bir sistem ve gerçek kullanıcı gerekir. Bu kapıdan sonrası daha çok okumak değil: işe girmek, on-call'a girmek, incident'e gönüllü olmak. Bkz.
README.md→ Dürüst tavan.
1️⃣ Kavram soruları (yazılı)#
| # | Soru | İzlenebilirlik (modül → kabul kriteri) |
|---|---|---|
| 1 | Bir SLI nasıl seçilir? Bir SLO'dan error budget'ı (dk/ay) nasıl hesaplarsın? | E1 → SLI/SLO/error budget kriteri |
| 2 | Error budget tükendiğinde ne değişir? (yayın durur mu, öncelik ne olur?) | E1 → budget tükenme kriteri |
| 3 | Bir alarmın "gece 3'te uyandırmalı mı?" testi nedir? page / ticket / log ayrımı? | E2 → alarm sınıflandırma kriteri |
| 4 | Bir "gürültü alarmı" örneği ver; niçin sessize alınır/kaldırılır? Eskalasyon ne zaman devreye girer? | E2 → gürültü + eskalasyon kriteri |
| 5 | "Suçlamasız (blameless) postmortem" ne demek? İçinde hangi üç şey zorunlu bulunur? | E3 → postmortem kriteri |
| 6 | "Test edilmemiş backup, backup değildir" niçin? RTO ile RPO farkı ne? | E4 → restore + RTO/RPO kriteri |
| 7 | Bir backup için hangi güvenlik kontrolleri sorulur? (kim erişebilir, at-rest şifreli mi) | E4 → backup erişim/at-rest kriteri |
| 8 | Sınırlı blast radius'lu bir game day niçin hipotez → deney → sonuç olarak yürütülür? | E5 → game day kriteri |
Geçme: 8 sorunun en az 7'si doğru. Soru 6 ve 7 (restore + backup güvenliği) zorunlu doğru — güvenlik ipliğinin E'deki halkası budur.
2️⃣ Uygulamalı görev — sahipliğin mekaniği#
Görev A — Üç kırık lab (çekirdek):
-
K07 — incident simülasyonu:verify.shyeşil; UTC dakika hassasiyetli timeline ile yönetildi -
K08 — restore başarısız:verify.shyeşil; restore gerçekten çalıştı -
K09 — chaos game day:verify.shyeşil; sınırlı blast radius korundu
Görev B — SLO'ya bağlı alarm (E1+E2): L18 + L19.
- Bir servis için bir SLI Prometheus'ta ölçülüyor; bir SLO + error budget (dk/ay) yazılı hesaplandı
- SLO'ya bağlı bir alarm kuralı bir kez ateşlendi ve çözüldü — Alertmanager/panel kanıtı
- Her alarm page/ticket/log olarak sınıflandırıldı; eskalasyon yazılı tanımlı
Görev C — Restore gerçekten test edildi (zorunlu, güvenlik ipliği): E4/L20.
- Bir backup temiz bir ortama restore edildi; veri bütünlüğü bir sorguyla (satır sayısı/checksum) doğrulandı
- RTO ve RPO ölçülüp yazıldı
- Backup'ın erişim + at-rest şifreleme kontrolü yazıldı
Görev D — Postmortem + eylem maddesi: K07'den suçlamasız bir postmortem yaz: sayısal etki + kök sebep + "niçin daha erken yakalanmadı" + en az bir izlenebilir eylem maddesi (sahip + son tarih).
🚫 Bu sınavı kendine karşı kaybetme#
| Anti-pattern | Niye kötü | Doğru |
|---|---|---|
| Test edilmemiş backup'a güvenmek | Gerçek felakette restore çalışmaz — E4'ün ana dersi | Temiz ortama restore et, bütünlüğü sorgula |
| Postmortem'de kişi suçlamak | İnsanlar bir daha bilgi paylaşmaz; kök sebep gizlenir | Sistem/süreç odaklı, blameless yaz |
| Eylem maddesi olmayan postmortem | Aynı incident tekrar eder | Sahip + son tarihli izlenebilir madde çıkar |
| Her şeyi page yapan alerting | Alarm yorgunluğu → gerçek page kaçırılır | page/ticket/log sınıflandır; gürültüyü sustur |
| Blast radius'suz "chaos" | Kendi production'ını gerçekten bozarsın | Sınırlı kapsam + hipotez → deney → sonuç |
| Mekaniği geçip "sahibim" demek | Dürüst tavan: gerçek sahiplik üretim ortamında | Mekaniği kanıtla, gerisini iş/on-call öğretir |
✅ Geçtin mi?#
- Kavram: 8/8'in en az 7'si + soru 6 & 7 zorunlu doğru
- Uygulama: K07 + K08 + K09 yeşil; SLO'ya bağlı alarm ateşlendi; restore temiz ortamda doğrulandı
- Yazma: blameless postmortem + izlenebilir eylem maddesi (sahip + son tarih)
Geçemediysen: SLO'da E1, alerting'de E2, incident/postmortem'de E3, restore'da E4, chaos'ta E5'e dön.
⏭️ Sırada#
Geçtiysen önce Capstone 3, sonra F1 — Maliyet (FinOps) — ama önce dürüst tavanı oku: buradan sonrası üretim ortamının işidir.
"Sahiplik, bir sistemi kurmak değil; o bozulduğunda çağrılan ve geri getiren kişi olmaktır. Bu sınav o kasların çalıştığını gösterir; kasları gerçekten yoran şey ilk gerçek incident'indir."