🚪 Yerleştirme — Nereden Başlarsın#

"Kimse gerçekte sıfırdan başlamıyor. Ama 'biliyorum' demek atlama gerekçesi değildir — kontrol testi gerekçedir."

Bu sayfa üç giriş rampası sunar. Üçü de aynı gövdeye bağlanır; fark sadece nereden girdiğindir. Bir bloğu atlamak istiyorsan, o bloğun kontrol testini geçmen gerekir. Geçemezsen atlamıyorsun — orası senin başlangıcın.

🎯 Üç rampa#

Rampa	Nereden girer	Koşul
Yeni mezun / kariyer değiştiren	A0	Koşulsuz — buradan başla (ortam + terminal).
Backend / yazılım geliştirici	A1–A5 hızlı kontrol → A6	Ortamın zaten var → A0'ı 20 dakikalık kontrol turu yap; A1–A5 kontrol testini geçersen doğrudan A6.
Sistem yöneticisi / IT	A1–A3 atlanabilir → A6, B1	Ortamın zaten var → A0'ı atla; A1–A3 kontrol testini geçersen A4–A5'i tazeleyip A6'ya.

⚠️ Hiçbir rampa A6'yı atlamaz. A6 (bir uygulamayı elle ayağa kaldırma) tüm patikanın çıpasıdır; sonraki her soyutlama ona geri referans verir.

🧪 Kontrol testleri#

Her kontrol testi iki parçadır: hızlı sorular (kavram) + uygulamalı görev (kanıt). İkisini de geçmeden ilgili bloğu atlama. Ölçüt "biliyorum" değil, komutun çalışması ve çıktının doğru olmasıdır.

📝 Buradaki kontrol testleri bir bloğu atlamak içindir. Bir bloğu bitirdikten sonra bir sonrakine geçerken çözdüğün kapı ise o bloğun STAGE-EXAM.md'sidir (örn. Blok A sınavı). Aynı ölçüt: komut çalışır, çıktı doğru, gerekçe yazılı. Kontrol testinden takılırsan atlamıyorsun — o blok senin başlangıcın.

A1–A3 kontrol (Sistem yöneticisi rampası)#

Sistem yöneticisi Linux ve ağ bilir; A1–A3'ü atlayabilir ama kanıtlarsa. Geçersen A4–A5'i tazeleyip A6'ya geçersin; geçemezsen ilgili modülden başlarsın.

Kavram (yazılı, doküman kapalı):
640 iznini rwx + octal olarak açıkla; sahip/grup/diğerleri her biri ne yapar? (→ A1)
"disk dolu"nun iki anlamı (df -h vs df -i) nedir? (→ A1)
"Connection refused" ile "timed out" farkı; her biri hangi katmanı işaret eder? (→ A2)
Bir alan adının çözümlenme zinciri (dig → resolver) + 2xx/3xx/4xx/5xx ne anlatır? (→ A3)
Uygulama (komut + çıktı):
ss -ltnp (veya lsof -i) ile dinlenen bir portu bulup process'e eşleştir (→ A2).
Bir alan adını dig +short ile çöz, curl -I ile durum kodunu oku, openssl ile sertifikanın subject/issuer/geçerlilik tarihini çıkar (→ A3).
Geçme: Dört kavram sorusu doğru + gerekçeli ve uygulamalı adımlar dokümana bakmadan, üç–dört komutla. Bir soruda bile takılırsan o modülden başla.

A1–A5 kontrol (Geliştirici rampası)#

Geliştirici kod ve Git bilir; A1–A5'i atlayıp A6'ya geçebilir ama kanıtlarsa.

Kavram (yazılı, doküman kapalı):
Yukarıdaki A1–A3 kontrolünün dört sorusu.
"Paylaşılanı rebase etme" altın kuralı niçin var? Merge ile rebase geçmişi nasıl farklılaşır? (→ A4)
set -euo pipefail'in üç bayrağı ayrı ayrı neyi engeller? (→ A5)
Uygulama (komut + çıktı):
A1–A3 kontrolünün uygulamalı adımları.
İki branch'te bilerek bir conflict üret, elle çöz, git log --oneline --graph ile sonucu göster (→ A4).
Bir log dosyasını tek satırlık pipe zinciriyle özetle; shellcheck temiz bir script yaz (→ A5).
Geçme: Tüm kavram soruları doğru + gerekçeli ve conflict + log özeti yardımsız tamamlanır. bash -n ve shellcheck temiz.

⚠️ Geçtiğin kontrol seni yalnız o bloğun modüllerinden muaf tutar; A6'dan değil. A6 çıpadır — hiçbir rampa onu atlamaz.

🧭 Emin değilsen#

Emin değilsen atlamayı deneme — A0'dan başla. Bildiğin modüller hızlı geçer; bilmediğini sandığın yerlerde boşlukları kapatırsın. Boşluk testi (patikanın temel ilkesi): Sadece bu modüle ve ön koşullarına sahip biri bunu tamamlayabilmeli.

"Yanlış rampadan girmenin bedeli, üç hafta sonra bir duvara çarpıp niye çarptığını bilmemektir."