14 · Sustainable Engineering / Green IT#

"Software is never carbon-neutral; it's just CO₂ that you decided not to measure." — Green Software Foundation

2026'da yasal zorunluluk: AB CSRD, ABD SEC iklim kuralı emisyon raporlatıyor. Cloud kullanımı = Scope ⅔ emisyon.

İçindekiler#

Dosya	Konu
`Green-Software-Principles.md`	GSF 8 prensibi, mühendislik kararlarına nasıl yansır
`Carbon-Aware-Computing.md`	"Düşük-karbon saatlerde batch çalıştır" pattern'i
`Measuring-Software-Carbon.md`	SCI formula, Cloud Carbon Footprint, Kepler
`Region-Selection.md`	Yenilenebilir enerji yoğun region'lar (cloud-spesifik)
`Efficiency-Practices.md`	ARM/Graviton, idle cleanup, caching, compression

Green Software Foundation 8 prensibi#

Carbon Efficiency — daha az emisyonla aynı işi yap
Energy Efficiency — daha az watt kullan
Carbon Awareness — düşük-karbon zaman/yerde çalıştır
Hardware Efficiency — eski hardware'i daha verimli kullan
Measurement — ölçmediğini iyileştiremezsin
Climate Commitments — çekiştirici şirket commitments'ı destekle
Networking — data movement = enerji; minimize et
Demand Shaping — uygulamayı yüke karşı esnek tasarla

SCI (Software Carbon Intensity) formula#

SCI = ((E × I) + M) / R

E = Energy (kWh)              uygulamanın tükettiği elektrik
I = Carbon Intensity (gCO₂/kWh) elektriğin karbon yoğunluğu (region+saat)
M = Embodied carbon (gCO₂)    hardware'in üretimden gelen karbonu
R = functional unit           1000 request, 1 user, 1 transaction...

→ Birim: gCO₂eq / functional unit
→ Hedef: SCI'ı minimize et (artırmadan, sadece azaltabilirsin)

Pratik uygulama#

Region seçimi (örnek — emisyon yoğunluğuna göre)#

Cloud	Düşük karbon region'ları (~ 2026)
AWS	`eu-north-1` (Stockholm), `eu-west-3` (Paris), `us-west-2` (Oregon)
Azure	`Sweden Central`, `North Europe`, `France Central`
GCP	`europe-north1` (Finland), `europe-west1` (Belgium), `us-west1` (Oregon)

⚠️ Emisyon yoğunluğu anlık değişir (rüzgar/güneş üretimi). Cloud sağlayıcının "Customer Carbon Footprint Tool" çıktısı ile region'ları doğrula.

Carbon-aware scheduling örneği#

# CI'da idle batch job — carbon-aware, low-emission saatte çalıştır
jobs:
  carbon-aware-rebuild:
    runs-on: ubuntu-latest
    if: ${{ steps.carbon.outputs.intensity == 'low' }}
    steps:
      - id: carbon
        uses: green-software-foundation/carbon-aware-action@v1
        with:
          location: 'eu-north-1'
          window: '6h'
      - run: ./expensive-rebuild.sh

Quick wins#

✅ ARM/Graviton instance'lara geç — per-watt 2-4x daha verimli
✅ Spot instance — idle kapasiteyi kullan, yeni hardware üretmez
✅ Idle resource cleanup — kullanılmayan watt kapatılan watt
✅ Compression — daha az network bytes = daha az enerji
✅ CDN — origin'den uzaklaştırma = path tasarrufu
✅ Dev cluster'larını gece kapat (cron scaler)

Anti-pattern'ler#

❌ "Carbon offset alıyoruz" → measurement yok, sadece pazarlama
❌ Sürekli vCPU=4 allocate ama %5 kullanım
❌ "Always-on" dev env'leri haftasonu açık
❌ Region seçimi sadece latency'e göre (karbon ihmal edilir)
❌ Logging her şeyi "ihtiyacımız olur belki" diye saklamak