Postgres Backup & Restore — Test Edilmemiş Backup, Backup Değildir#

"Backup'ı olmayanların verisi gider; backup'ı olan ama test etmemiş olanların moralleri. Restore tatbikatı yapmadan 'backup'ım var' demek, fişek atılmamış silah taşımaktır."

Bu rehber Postgres için modern backup stratejilerini, 3-2-1 kuralını, ve restore tatbikatını otomasyonla disiplin haline getirmeyi anlatır.

🎯 RPO ve RTO — Önce Hedefini Tanımla#

Terim	Anlam	Örnek
RPO (Recovery Point Objective)	Kabul edilebilir veri kayıp süresi	"Son 5 dakikadan fazla veri kaybedemeyiz"
RTO (Recovery Time Objective)	Kabul edilebilir downtime	"30 dakikada geri dönmeliyiz"

🔑 RPO = backup sıklığını belirler. RTO = restore stratejisini belirler.

Tipik hedefler#

Senaryo	RPO	RTO
Hobby project	24 saat	4 saat
Internal SaaS	1 saat	2 saat
Customer-facing prod	5 dakika	30 dakika
Finansal sistem	0 (sync replication)	5 dakika
Mission-critical	0	0 (active-active)

🪣 Backup Yöntemleri — Karşılaştırma#

Yöntem	RPO	RTO	Boyut	Karmaşık.	Kullanım
`pg_dump`	24h	Yavaş (saatler)	Küçük	Düşük	Dev / küçük
`pg_basebackup`	1 gün	Hızlı	Tam DB	Düşük	Tam DB image
WAL-G + S3	< 5 dk	Orta (PITR)	DB + WAL	Orta	Çoğu prod sweet-spot
pgBackRest	< 5 dk	Hızlı	Inkremental	Orta	Büyük prod
Streaming replica	0	Anlık (failover)	Tam DB × N	Yüksek	HA prod
Logical replication	< 1 dk	Orta	Subset	Orta	Selective DR
Cloud snapshot (RDS, EBS)	Saatlik	Hızlı	Block-level	Düşük	Managed/cloud

1️⃣ `pg_dump` — Basit, Sadece Küçük DB için#

# Single DB
pg_dump -h <DB_HOST> -U <USER> -d <DB> -F c -f /backups/db-$(date +%F).dump

# All DBs
pg_dumpall -h <DB_HOST> -U <USER> -f /backups/all-$(date +%F).sql

# Restore
pg_restore -h <DB_HOST> -U <USER> -d <DB> /backups/db-2026-05-04.dump

✅ Pro#

Kolay, herkes anlar
Cross-version migration (downgrade/upgrade)
Schema-only / data-only seçenek

❌ Con#

Yavaş (500 GB → saatler)
Transaction tutarlılığı yetersiz (snapshot)
Disk I/O yoğun
PITR (point-in-time recovery) yok

🔑 Production'da kullanma > 50 GB. pg_dump archive amaçlı.

2️⃣ WAL-G — 2026'da Tavsiye#

WAL-G Postgres + S3/GCS/Azure backup tool'u. Continuous archiving + base backup + PITR sağlar.

Kurulum#

# Binary install
wget https://github.com/wal-g/wal-g/releases/download/<VERSION>/wal-g-pg-ubuntu-20.04-amd64.tar.gz
tar -xzf wal-g-pg-*.tar.gz
sudo mv wal-g /usr/local/bin/

Config#

# /etc/postgresql/wal-g.env
WALG_S3_PREFIX=s3://<BUCKET>/wal-g/
AWS_REGION=eu-west-1
AWS_ACCESS_KEY_ID=<KEY>
AWS_SECRET_ACCESS_KEY=<SECRET>

WALG_COMPRESSION_METHOD=brotli
WALG_DELTA_MAX_STEPS=6      # incremental backup
WALG_PGP_KEY_PATH=/etc/postgresql/wal-g.gpg   # encryption

Postgres tarafı#

# postgresql.conf
archive_mode = on
archive_command = 'envdir /etc/postgresql/wal-g.env wal-g wal-push %p'
archive_timeout = 60       # 1 dk içinde WAL'ı push et

# İlk full backup
envdir /etc/postgresql/wal-g.env wal-g backup-push /var/lib/postgresql/data

# Cron: günlük base backup
0 2 * * * envdir /etc/postgresql/wal-g.env wal-g backup-push /var/lib/postgresql/data

# WAL otomatik archive_command ile gider

Restore#

# Liste
wal-g backup-list

# Latest
wal-g backup-fetch /var/lib/postgresql/data LATEST

# PITR — belirli zamana
wal-g backup-fetch /var/lib/postgresql/data LATEST
echo "restore_command = 'wal-g wal-fetch %f %p'" >> /var/lib/postgresql/data/postgresql.auto.conf
echo "recovery_target_time = '2026-05-04 14:30:00 UTC'" >> /var/lib/postgresql/data/postgresql.auto.conf
echo "recovery_target_action = 'promote'" >> /var/lib/postgresql/data/postgresql.auto.conf
touch /var/lib/postgresql/data/recovery.signal
systemctl start postgresql

✅ Pro#

Continuous WAL archiving (RPO < 5 dk)
Encrypted at rest (S3 SSE + WAL-G GPG)
Compression (brotli)
Delta backups (incremental)
Open source

❌ Con#

Setup biraz teknik
Self-managed (bakım gerekir)

3️⃣ pgBackRest — Büyük Prod İçin#

pgBackRest (Crunchy Data) çok büyük DB (TB+) için optimize.

Avantajlar#

Parallel backup/restore (8+ thread)
Inkremental + diferansiyel
Repository encryption
Backup verification (CRC + readback)
Stanza (multiple cluster yönetimi)

Config#

# /etc/pgbackrest/pgbackrest.conf
[global]
repo1-path=/var/lib/pgbackrest
repo1-type=s3
repo1-s3-bucket=<BUCKET>
repo1-s3-region=eu-west-1
repo1-s3-key=<KEY>
repo1-s3-key-secret=<SECRET>
repo1-cipher-type=aes-256-cbc
repo1-cipher-pass=<PASSWORD>
repo1-retention-full=30
repo1-retention-diff=7

start-fast=y
delta=y
process-max=8

[main]
pg1-path=/var/lib/postgresql/data
pg1-port=5432

Kullanım#

# Stanza oluştur
pgbackrest --stanza=main --log-level-console=info stanza-create

# Full backup
pgbackrest --stanza=main --type=full backup

# Incremental (cron her saat)
pgbackrest --stanza=main --type=incr backup

# Restore + PITR
pgbackrest --stanza=main \
  --type=time \
  --target="2026-05-04 14:30:00" \
  restore

4️⃣ Streaming Replication — Sıfır RPO Hedefi#

# Primary: postgresql.conf
wal_level = replica
max_wal_senders = 10
synchronous_standby_names = '*'   # zorunlu sync
synchronous_commit = on

# Standby: postgresql.conf
hot_standby = on
primary_conninfo = 'host=<PRIMARY> user=replicator password=<PWD> application_name=standby1'

-- Primary'de replication user
CREATE ROLE replicator WITH REPLICATION LOGIN PASSWORD '<PWD>';

🔑 synchronous_commit = on ile RPO = 0 ama latency artar (commit standby'a kadar bekler).

Auto-failover: Patroni / CloudNativePG#

Patroni: standalone, etcd/consul DCS
CloudNativePG: K8s operator, modern, recommended

Detay: HA-Patroni-Stolon.md (sonraki batch).

🔐 3-2-1 Kuralı#

3  kopya  (1 production + 2 backup)
2  farklı medium  (örn: disk + S3)
1  off-site  (farklı cloud / region / fiziksel)

Pratik uygulama#

1. Production DB (primary)
2. Streaming replica (sync, aynı region)
3. WAL-G S3 backup (aynı region) — Copy 1
4. WAL-G S3 backup cross-region replication → us-west-2 — Copy 2
5. Off-site: glacier-tier 90 gün retention

🔑 Off-site kritik — region-wide felaketten korur (rare ama olur).

🧪 Restore Tatbikatı — En Önemli Disiplin#

"Test edilmemiş backup, backup değildir."

Quarterly drill protokolü#

1. Boş cluster ayağa kaldır (scratch K8s namespace)
2. Son full backup'ı restore et
3. PITR ile son 1 saatlik WAL'ı uygula
4. Smoke test:
   - Schema integrity
   - Row count makul mü
   - App bağlanabiliyor mu
   - Critical query çalışıyor mu
5. RTO ölçümle
6. Postmortem: gap varsa düzelt

Otomasyon#

# .github/workflows/backup-drill.yml
name: Quarterly Backup Restore Drill

on:
  schedule:
    - cron: '0 6 1 1,4,7,10 *'   # Q1, Q2, Q3, Q4 ilk gün

jobs:
  drill:
    runs-on: self-hosted-internal
    steps:
      - name: Spin up scratch cluster
        run: terraform apply -auto-approve -var=env=drill

      - name: Restore latest backup
        run: |
          kubectl -n drill exec postgres-0 -- \
            envdir /etc/postgresql/wal-g.env \
            wal-g backup-fetch /var/lib/postgresql/data LATEST

      - name: Smoke test
        run: pytest tests/restore_smoke.py

      - name: Measure RTO
        run: echo "RTO: $((SECONDS / 60)) minutes"

      - name: Notify
        if: always()
        run: |
          curl -X POST <SLACK_WEBHOOK> -d "{\"text\":\"Q drill: RTO ${RTO}m\"}"

🔒 Backup Güvenliği#

Risk	Mitigasyon
Backup S3 bucket public	Bucket policy: deny public, IAM least-privilege
Backup unencrypted	S3 SSE + WAL-G GPG / pgBackRest cipher
Saldırgan backup'ı sildi	S3 versioning + MFA delete + cross-account
Ransomware → backup şifrelendi	Immutable storage (S3 Object Lock)
Eski backup hâlâ aktif user data	Retention policy + GDPR uyum
Backup credentials Git'te	Vault + ESO

S3 Object Lock (immutable)#

aws s3api put-object-lock-configuration \
  --bucket <BUCKET> \
  --object-lock-configuration '{
    "ObjectLockEnabled": "Enabled",
    "Rule": {
      "DefaultRetention": {
        "Mode": "COMPLIANCE",
        "Days": 30
      }
    }
  }'

🔑 30 gün boyunca kimse silemez (admin dahil). Ransomware koruması.

🚫 Anti-Pattern Tablosu#

Anti-pattern	Niye kötü	Doğru
`pg_dump` 500 GB DB	Saatler sürer, transaction inconsistent	WAL-G veya pgBackRest
Backup test edilmemiş	Kriz anında işlemez	Quarterly restore drill
Backup aynı region'da	Region down → veri kayıp	Cross-region replication
Backup public S3	Veri sızıntısı	IAM + encryption + private
Backup retention sonsuz	Storage maliyeti + KVKK ihlali	Lifecycle policy
Backup credentials Git'te	Compromise = backup compromise	Vault + ESO
RTO/RPO yazılı değil	Kriz anında karar yok	SLO doc'unda yazılı
Manuel backup script	Ekip değiştiğinde unutulur	Cron + monitoring + alert
Backup başarısız → kimse görmez	Sessiz kayıp	Alert: backup-success metric
Restore prosedürü dokumante değil	Junior gece yapamaz	Runbook + drill
`pg_dump` + filesystem snapshot	Inconsistent (snapshot mid-write)	pg_basebackup veya WAL-G
Test environment prod backup'ı kullanır	PII leak (KVKK ihlali)	Anonymized restore

📋 Backup Strategy Checklist#

[ ] RPO + RTO yazılı (SLO doc)
[ ] WAL-G veya pgBackRest kurulu
[ ] Continuous WAL archiving aktif
[ ] Daily full backup cron'da
[ ] Backup encryption-at-rest (KMS)
[ ] Backup encryption-in-transit (TLS)
[ ] 3-2-1 kuralı: 3 kopya, 2 medium, 1 off-site
[ ] Cross-region replication
[ ] S3 Object Lock (ransomware koruması)
[ ] S3 versioning + MFA delete
[ ] Retention policy: KVKK/GDPR uyum
[ ] Monitoring: backup-success metric + alert
[ ] Backup boyut trend dashboard
[ ] Quarterly restore drill
[ ] Drill RTO ölçülüyor
[ ] Restore runbook dokümanı
[ ] PITR çalıştığı doğrulanmış
[ ] Backup credentials Vault'ta
[ ] Test environment anonymized DB kullanıyor
[ ] Annual: DR plan tatbikatı (bütün stack)

📚 Referanslar#

WAL-G — github.com/wal-g/wal-g
pgBackRest — pgbackrest.org
PostgreSQL Backup Documentation — postgresql.org/docs/current/backup.html
3-2-1 Rule — yaygın industry pratiği
Postgres-Production-Guide.md
HA-Patroni-Stolon.md
Zero-Downtime-Migrations.md
08-Security/Secrets-Management.md — backup creds
19-Compliance/KVKK-Practical.md — retention policy
11-SRE/Incident-Response.md — DR akışı

"Backup yapmak kolay; restore yapmak maharettir. Test edilen backup, müşteri verisinin sigortasıdır. Test edilmemiş ise sadece bir rahatlama hapı."

Postgres Backup & Restore — Test Edilmemiş Backup, Backup Değildir#

🎯 RPO ve RTO — Önce Hedefini Tanımla#

Tipik hedefler#

🪣 Backup Yöntemleri — Karşılaştırma#

1️⃣ pg_dump — Basit, Sadece Küçük DB için#

✅ Pro#

❌ Con#

2️⃣ WAL-G — 2026'da Tavsiye#

Kurulum#

Config#

Postgres tarafı#

Restore#

✅ Pro#

❌ Con#

3️⃣ pgBackRest — Büyük Prod İçin#

Avantajlar#

Config#

Kullanım#

4️⃣ Streaming Replication — Sıfır RPO Hedefi#

Auto-failover: Patroni / CloudNativePG#

🔐 3-2-1 Kuralı#

Pratik uygulama#

🧪 Restore Tatbikatı — En Önemli Disiplin#

Quarterly drill protokolü#

Otomasyon#

🔒 Backup Güvenliği#

S3 Object Lock (immutable)#

🚫 Anti-Pattern Tablosu#

📋 Backup Strategy Checklist#

📚 Referanslar#

1️⃣ `pg_dump` — Basit, Sadece Küçük DB için#